CZY POSTAĆ LITERACKA MA DOBRA OSOBISTE?


PRAWO TECHNOLOGII, INTERNETU I MEDIÓW / piątek, czerwiec 12th, 2015

Kto nie czytał „Nocnika” Andrzeja Żuławskiego? Prawdopodobnie wiele osób, bo krótko po wydaniu książki, sąd zakazał jej publikacji. Autora pozwała aktorka, która uważa, że naruszył jej dobra osobiste. Dzisiaj wyrok jest prawomocny. Co z niego wynika?

Autor musi zakodować treść

W ubiegłym miesiącu Sąd Apelacyjny w Warszawie zasądził na rzecz popularnej aktorki 100 000 zł zadośćuczynienia za naruszenie jej godności i prawa do prywatności poprzez to, że postać Esterki z powieści „Nocnik” Andrzeja Żuławskiego można było zidentyfikować z aktorką, a jednocześnie, że w powieści przypisano jej „cechy obraźliwe i fałszywe”. Wyrok jest prawomocny, ale stronom przysługuje możliwość złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.

Godność i prawo do prywatności to dobra osobiste

Jedna ze stron twierdziła, że w książce przytoczono wiele faktów z życia aktorki, pozwalających rozpoznać ją w postaci Esterki. Co więcej, że te fakty, delikatnie mówiąc, naruszają jej godność.

Zdaniem drugiej strony, skoro dane aktorki nie padły w książce, nie ma mowy o zidentyfikowaniu jej na podstawie opisu.

Sąd tak uzasadnił wyrok:

„Autor nie dokonał żadnych zabiegów, by postać Esterki zakodować i nie pozwolić na jej łatwą identyfikację“

(źródło: http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/weronika-rosati-wygrala-proces-z-andrzejem-zulawskim,544892.html).

Gdyby nawet aktorką się inspirował, ale jej osobę ukrył tak, że nie można byłoby jej z postacią zidentyfikować, wówczas nie można by było mówić o naruszeniu jej prawa do prywatności.

Czym jest prawo do prywatności?

Cywilnoprawna ochrona prywatności została uregulowana w kilku aktach prawnych, do których należą między innymi kodeks cywilny, ustawa prawo prasowe, ustawa o ochronie danych osobowych, ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Nadrzędne znaczenie ma pojmowanie prawa do prywatności jako dobra osobistego, którego ochronę przewidziano przede wszystkim w przepisach kodeksu cywilnego (art. 23, 24, 448 k.c.).

Kodeks cywilny nie wymienia wprost prawa do prywatności jako dobra osobistego, za takie można je uważać dzięki doktrynie prawniczej i orzecznictwu sądów.

W szerokim ujęciu prawo do prywatności obejmuje:

  1. prawo do nieujawniania informacji ze sfery prywatności i życia rodzinnego,
  2. tajemnicę korespondencji,
  3. dane osobowe,
  4. nietykalność mieszkania,
  5. wizerunek.

Upraszczając, jak sformułował to Sąd Najwyższy w pierwszym wyroku uznającym prywatność za dobro osobiste (wyrok SN z 18 stycznia 1984 r., I CR 400/83), ochrona prawna obejmuje:

  1. ujawnienie faktów z życia osobistego i rodzinnego,
  2. nadużywanie uzyskanych informacji,
  3. zbieranie w drodze prywatnych wywiadów informacji i ocen ze sfery intymności, aby je opublikować i w inny sposób rozgłaszać.

Wynika z tego, że za naruszenie uznaje się także gromadzenie informacji w celu ich ujawnienia, co ma szczególne znaczenie dla spraw, w których naruszycielami są media.

Czy wydawca może wznowić nakład?

Książka stoi na mojej półce, kupiłam ją jeszcze przed rozpoczęciem procesu, w ramach którego zresztą Sąd dokonał zabezpieczenia roszczenia i zakazał publikacji książki do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Teraz, gdy wyrok jest już prawomocny, wydawca teoretycznie mógłby wznowić nakład, ale naraża się tym samym na kolejne roszczenia aktorki w związku z rozpowszechnianiem utworu, który narusza jej dobra osobiste.

Narusza, bo tak wynika z wyroku sądu II instancji.

Dodaj komentarz